Tại sao mật ong rừng lại có ga? Tiếng “Xì” là mật thật hay giả?

Mật ong rừng có ga là do quá trình lên men tự nhiên của enzyme và vi sinh vật có lợi trong mật. Khi mật ong rừng chứa nhiều phấn hoa, enzyme, độ ẩm cao, các phản ứng sinh học sẽ tạo ra khí CO₂, khiến mật sủi nhẹ hoặc nghe tiếng “xì” khi mở nắp. Đây là hiện tượng tự nhiên của mật ong rừng nguyên chất, không phải mật hư mà ngược lại cho thấy mật chưa bị xử lý nhiệt, còn giữ nguyên hoạt tính tự nhiên, dưỡng chất quý từ rừng.

@Vũ còn nhớ rõ một câu chuyện nhỏ cách đây vài năm. Một khách hàng ở Sài Gòn gọi cho mình, giọng đầy lo lắng: “Anh ơi, em mới mở nắp chai mật ong rừng ra, nghe tiếng xì như mở lon nước ngọt, còn thấy sủi bọt nữa. Có phải mật ong bị hư rồi không?”.

Câu hỏi này không lạ – vì thật ra, ai từng mua mật ong rừng nguyên chất mà thấy hiện tượng “có ga” đều băn khoăn giống vậy. Nhưng ít ai biết rằng, chính hiện tượng có ga lại là một trong những dấu hiệu chứng minh mật ong rừng thật sự còn “sống” và nguyên chất.

1. Mật ong rừng có ga là gì? Hiểu đúng trước khi lo lắng

1.1 Khái niệm “mật ong rừng có ga” theo góc nhìn tự nhiên và khoa học

“Mật ong rừng có ga” là khi mở nắp, bạn nghe tiếng xì nhẹ, thấy bọt khí li ti nổi lên, thậm chí đôi khi mật sủi nhẹ trong chai. Nhiều người nghĩ đây là dấu hiệu lên men hỏng, nhưng thực chất, đó là kết quả của quá trình enzyme, vi sinh tự nhiên trong mật hoạt động mạnh, đặc biệt ở mật ong rừng nguyên chất chưa qua xử lý nhiệt.

Mật ong rừng chứa rất nhiều enzyme tự nhiên (như diastase, invertase, glucose oxidase), cùng phấn hoa và vi sinh có lợi mà ong mang từ hàng chục loại hoa trong rừng sâu. Khi nhiệt độ môi trường tăng, độ ẩm cao, những enzyme này kích hoạt, làm xảy ra phản ứng sinh khí CO₂ – chính là nguyên nhân tạo ra hiện tượng “có ga”.

Theo nghiên cứu của Đại học Warsaw năm 2021, mật ong nguyên chất nếu được thu hoạch sớm (khi độ ẩm còn trên 20%) hoặc bảo quản ở nhiệt độ trên 30°C, rất dễ xuất hiện phản ứng sinh bọt nhẹ, hoàn toàn tự nhiên không gây ảnh hưởng đến chất lượng.

Nói cách khác, “mật ong rừng có ga” không phải mật bị hư, mà là mật chưa bị chết enzyme – vẫn đang “sống” và tiếp tục phản ứng trong môi trường tự nhiên của nó.

1.2 Mật ong rừng có ga khác gì so với mật ong nuôi?

Nếu bạn từng để hai chai mật ong rừng và mật ong nuôi cạnh nhau một thời gian, bạn sẽ thấy sự khác biệt rất rõ:

• Mật ong rừng: dễ sinh ga, sủi bọt nhẹ, màu sắc đậm hơn, mùi thơm gắt, phức tạp hơn do chứa nhiều enzyme, phấn hoa rừng.
• Mật ong nuôi: thường đã được lọc kỹ, loại bỏ phần phấn hoa, đôi khi còn qua xử lý nhiệt để ổn định nên hầu như không có hiện tượng ga.

Một ví dụ thực tế từ VIVUBEE, trong mỗi mùa khai thác mật ong khoái rừng giữa mùa (tháng 4 – 6), chúng tôi thường gặp hiện tượng mật “sống” – chỉ sau 2–3 tuần bảo quản kín nắp, mật bắt đầu sủi nhẹ. Nhưng khi mở ra, mùi mật vẫn thơm ngọt, vị dịu, không chua – đó chính là mật thật, còn nguyên năng lượng của rừng.

Khi hiểu đúng về hiện tượng này, người dùng sẽ bớt lo lắng. Thay vì sợ mật ong rừng “có ga” là hư, bạn có thể yên tâm rằng đây là dấu hiệu mật thật – chưa bị pha, chưa bị xử lý mất chất.

Nếu bạn đang tìm loại mật ong rừng còn “sống”, mang trọn vẹn năng lượng tự nhiên, hãy thử mật ong khoái rừng VIVUBEE – loại mật được khai thác giữa mùa, giữ nguyên men tự nhiên, vị ngọt hoang dã của rừng già.

2. Tại sao mật ong rừng lại có ga? Nguyên nhân chi tiết khiến mật ong rừng có ga

Nhiều khách hàng hoảng hốt khi mở nắp chai mật ong rừng nghe tiếng “xì” vang lên, kèm theo ít bọt nhỏ sủi lên miệng chai. Nhưng với nhiều người sành mật ong rừng lâu năm, chỉ cần nhìn hiện tượng đó là biết ngay: mật còn “sống”. Và đó là điều đáng quý, chứ không đáng lo.

Dưới đây là những nguyên nhân thật sự khiến mật ong rừng có ga, được lý giải từ cả góc độ tự nhiên lẫn kinh nghiệm thực tế trong quá trình khai thác, bảo quản, thử nếm mật ong rừng nguyên chất.

2.1. Mật ong rừng tự nhiên thường có enzyme hoạt động mạnh tạo khí tự nhiên

Trong mật ong rừng nguyên chất, có hàng loạt enzyme tự nhiên mà ong tiết ra trong quá trình chuyển hóa mật hoa: invertase, diastase, glucose oxidase… Những enzyme này vẫn hoạt động âm thầm sau khi mật được thu về, đặc biệt là khi mật chưa qua xử lý nhiệt.

Khi enzyme tiếp tục phân giải đường glucose trong môi trường ẩm, nó tạo ra một lượng nhỏ khí CO₂, khiến mật “sủi ga” nhẹ. Hiện tượng này hoàn toàn bình thường, và chính là dấu hiệu cho thấy mật ong rừng vẫn còn “sống” – chưa bị chết enzyme hay mất chất.

Vũ thường nói với khách hàng: “Nếu mở nắp mật nghe tiếng xì nhẹ, đó là âm thanh của rừng đấy”. Vì chỉ có mật còn nguyên enzyme, còn sinh khí tự nhiên, mới giữ trọn được giá trị dinh dưỡng cao nhất – đặc biệt là khả năng kháng khuẩn, chống oxy hóa, hỗ trợ tiêu hóa mà mật ong thật mang lại.

2.2. Hàm lượng phấn hoa và vi sinh tự nhiên trong mật ong rừng cao

Một điểm khác biệt rất lớn giữa mật ong rừng và mật nuôi là lượng phấn hoa, vi sinh tự nhiên. Ong rừng di chuyển qua hàng chục loại hoa dại trong rừng sâu, mang theo vô số hạt phấn hoa, các vi sinh có lợi vào mật. Chính điều đó tạo nên hương vị phong phú, mùi thơm gắt, khả năng “sủi ga” tự nhiên.

Theo nghiên cứu đăng trên Journal of Apicultural Research (2022), mật ong nguyên chất có thể chứa đến 1.200 tế bào vi sinh tự nhiên/mL. Khi gặp điều kiện ấm và kín khí, các vi sinh này hoạt động nhẹ, lên men chậm – sinh ra khí ga.

Mật nuôi thường được lọc kỹ, thậm chí qua xử lý nhiệt nên ít hoặc không xảy ra hiện tượng này. Ngược lại, mật rừng nguyên chất chưa qua xử lý gần như giữ nguyên cấu trúc sinh học ban đầu của rừng – “có ga” chính là một biểu hiện của sự sống đó.

2.3. Mật ong có độ ẩm cao (>20%) khi thu hoạch

Một yếu tố quan trọng khác là độ chín của mật. Ong chỉ vít nắp tổ khi mật đã đạt độ ẩm tiêu chuẩn (dưới 20%). Nhưng trong thực tế, khi khai thác vào mùa mưa hoặc khi tổ ong chưa vít nắp hết, mật vẫn còn “non” – tức là còn nhiều hơi nước.

Mật có độ ẩm cao sẽ dễ tự lên men nhẹ, sinh khí CO₂ trong quá trình bảo quản. Tuy nhiên, nếu mật vẫn thơm dịu, vị ngọt thanh, không chua gắt, thì đó là quá trình lên men tự nhiên – mật vẫn hoàn toàn sử dụng được.

Ở VIVUBEE, khi khai thác mật ong khoái rừng giữa mùa (thường từ tháng 4 đến tháng 6), Vũ đặc biệt chú ý đến yếu tố này. Dù kiểm soát kỹ nhưng một số lô mật rừng nguyên chất vẫn có hiện tượng “ga nhẹ”, Vũ xem đó là minh chứng cho mật thật, không pha, không xử lý nhiệt.

2.4. Cách bảo quản không đúng cũng có thể làm mật sinh ga

Ngay cả khi mật đã đạt chuẩn, nếu bảo quản trong điều kiện quá kín, nhiệt độ cao (trên 30°C), thì lượng khí tự nhiên trong mật có thể tích tụ lại, khiến khi mở nắp phát ra tiếng “xì”.

Nhiều người để mật trên bếp, gần cửa sổ, hoặc trong cốp xe – vô tình khiến mật bị “kích hoạt” lên men nhẹ. Vì thế, Vũ luôn khuyên:

• Hãy bảo quản mật nơi thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp.
• Không đậy nắp quá chặt, thỉnh thoảng mở nhẹ cho mật “thở”.
• Ưu tiên chai thủy tinh hơn nhựa, vì thủy tinh ổn định nhiệt tốt hơn.

Nếu làm đúng cách, bạn sẽ giữ được mật lâu hơn, ổn định hơn mà vẫn giữ nguyên hương vị tự nhiên, hoạt tính enzyme quý giá bên trong.

Tóm lại, khi bạn thấy mật ong rừng có ga, đừng vội nghi ngờ chất lượng. Hãy nhớ rằng: mật có ga là mật còn sống, mật của thiên nhiên. Chính những phản ứng nhỏ bé ấy đang chứng minh rằng chai mật bạn đang cầm là thật – là tinh túy của rừng.

3. Phân biệt: Mật ong rừng có ga thật và mật ong giả bị sủi bọt do pha đường

Vũ từng gặp không ít người lần đầu mua mật ong rừng nguyên chất, mở nắp ra thấy mật sủi bọt, nghe tiếng “xì” nhỏ là lập tức nghi ngờ: “Không biết có phải mật giả không?”. Câu hỏi đó rất thật, vì hiện nay trên thị trường mật pha đường, mật chế biến công nghiệp quá nhiều. Tuy nhiên, chỉ cần bạn biết vài đặc điểm nhỏ, bạn sẽ dễ dàng phân biệt được đâu là mật ong rừng thật có ga tự nhiên và đâu là mật ong giả bị lên men do pha đường hoặc siro.

3.1. Dấu hiệu mật ong rừng thật có ga tự nhiên

Khi mật ong rừng thật có hiện tượng “ga”, bạn sẽ thấy bọt khí nhỏ li ti nổi lên nhưng mật vẫn trong, thơm dịu. Cái “ga” này không phải do lên men hỏng mà do enzyme tự nhiên và vi sinh trong mật đang hoạt động.

Một vài dấu hiệu nhận biết mật ong rừng thật có ga tự nhiên:

• Mùi thơm hoa rừng đặc trưng: Hương mật đậm nhưng không gắt, mùi hoa thoang thoảng tự nhiên, không có mùi cồn hay chua gắt.
• Vị ngọt dịu, hậu chua nhẹ tự nhiên: Cảm giác “ngọt thanh”, không ngọt gắt như đường, để lại hậu vị sâu ấm cổ.
• Bọt khí nhỏ, đều, không đặc trắng: Bọt chỉ sủi nhẹ, tan dần, không dày đục như bọt bia.
• Màu mật thay đổi chậm, trong trở lại sau một thời gian: Khi để yên vài ngày, lớp bọt tan, mật trở nên trong và mịn.

Những chai mật như vậy chính là loại mật ong rừng nguyên chất thật sự – còn sống, còn enzyme hoạt động, vì chưa qua xử lý nhiệt hay pha loãng. Nếu bạn từng dùng mật ong khoái rừng của VIVUBEE, bạn sẽ thấy hiện tượng này khá quen thuộc – mật thường có chút “ga nhẹ” sau khi đóng chai kín, nhưng hương vị và chất lượng luôn giữ nguyên.

3.2. Dấu hiệu mật ong giả hoặc mật pha đường bị lên men

Khác với mật thật, mật ong pha đường hay siro khi có ga lại là dấu hiệu hư hỏng hoặc pha chế không đúng cách. Loại mật này dễ bị lên men mạnh, tạo ra nhiều khí, có mùi chua khó chịu.

Những dấu hiệu rõ ràng nhất mà bạn có thể nhận biết:

• Mùi chua gắt hoặc hăng nồng: Khi mở nắp, mùi bốc lên gắt và hăng – khác hẳn mùi thơm tự nhiên của mật ong rừng.
• Vị chua hoặc cay nơi cổ họng: Vị mật không còn dịu mà có cảm giác “nồng” như có rượu nhẹ hoặc cồn.
• Bọt dày, trắng đục: Lên men mạnh tạo bọt lớn, bọt nổi lâu không tan.
• Tiếng nổ mạnh khi mở nắp: Do khí CO₂ sinh ra quá nhiều trong quá trình lên men nhân tạo.

Một cách đơn giản bạn có thể thử tại nhà: lấy một thìa mật bỏ vào ly nước lạnh, không khuấy.

• Nếu mật chìm xuống đáy, tạo vệt kéo dài chậm rãi → mật thật.
• Nếu mật hòa tan nhanh, nước đục ngay → khả năng cao là mật pha.

Nếu mật ong bạn mua có ga nhẹ, sủi bọt nhỏ, mùi thơm tự nhiên, đừng vội đổ bỏ – đó là dấu hiệu mật rừng thật còn sống, chứa nhiều enzyme có lợi cho sức khỏe.
Ngược lại, nếu mật có mùi chua gắt, nổi bọt trắng, vị hăng hoặc cay cổ, tốt nhất không nên sử dụng vì mật đã bị lên men hư hoặc là mật pha.

Hiểu được sự khác biệt này, bạn sẽ không còn lo lắng khi thấy chai mật ong rừng có ga nữa. Ngược lại, bạn sẽ biết trân quý hơn những giọt mật còn “sống” – thứ mật còn giữ được năng lượng và hương vị thật sự của rừng già.

4. Cách bảo quản mật ong rừng để hạn chế hiện tượng có ga

Mật ong rừng không phải thứ cần bảo quản cầu kỳ nhưng lại rất kỵ cách bảo quản sai. Nhiều người mua được mật ong rừng nguyên chất rất tốt nhưng chỉ sau vài tháng lại thấy mật sủi ga, nổi bọt, thậm chí mở nắp nghe tiếng “xì”. Thật ra, phần lớn những trường hợp đó đều đến từ cách bảo quản chưa đúng, chứ không phải do mật kém chất lượng.

Nếu bạn hiểu cách mà mật ong “thở” và “sống”, bạn sẽ biết cách để giữ mật ổn định lâu dài, vẫn đảm bảo dưỡng chất, hương vị tự nhiên. Dưới đây là những kinh nghiệm thực tế mà Vũ đúc kết sau nhiều năm bán mật ong rừng nguyên chất.

4.1. Bảo quản đúng nhiệt độ, môi trường

Điều đầu tiên quan trọng nhất là nhiệt độ. Mật ong rừng vốn chứa nhiều enzyme và vi sinh tự nhiên, nên rất nhạy cảm với môi trường nóng ẩm.

• Nhiệt độ lý tưởng để bảo quản mật ong rừng là khoảng 25–30°C. Ở mức này, enzyme trong mật vẫn được “ngủ yên”, không bị kích hoạt mạnh để sinh khí.
• Tránh để mật ở nơi có ánh nắng chiếu trực tiếp hoặc gần nguồn nhiệt (bếp, cốp xe, cửa sổ nắng), vì khi nhiệt độ vượt 35°C, các phản ứng sinh khí tự nhiên trong mật bắt đầu tăng nhanh, gây hiện tượng mật ong rừng có ga.
• Nếu sống ở khu vực quá nóng, bạn có thể đặt chai mật trong tủ bếp hoặc góc mát, tuyệt đối không để tủ lạnh. Nhiệt độ thấp quá sẽ khiến mật kết tinh và thay đổi cấu trúc.

Một mẹo nhỏ mình hay chia sẻ là: thỉnh thoảng mở nắp chai cho mật “thở”. Không cần mở lâu, chỉ cần vài phút mỗi tháng. Việc này giúp khí tự nhiên thoát ra ngoài, tránh tạo áp suất trong chai – nguyên nhân khiến mật “xì ga” khi mở.

4.2. Dụng cụ bảo quản phù hợp

Chọn đúng dụng cụ bảo quản sẽ giúp giữ được hương vị, cấu trúc mật lâu hơn.

• Chai thủy tinh là lựa chọn tốt nhất. Thủy tinh giúp ổn định nhiệt, không phản ứng với mật, hạn chế hấp thụ ẩm.
• Nếu dùng chai nhựa, hãy chọn loại chuyên dụng, dày, chịu nhiệt tốt, chỉ nên dùng ngắn hạn.
• Không nên lắc, khuấy hoặc di chuyển mật quá nhiều. Việc này dễ làm tăng quá trình trao đổi khí trong mật, khiến hiện tượng sủi bọt hoặc có ga diễn ra sớm hơn.

Thực tế, ở VIVUBEE, mỗi năm đều có khoảng 30 – 40% lô mật xuất hiện ga nhẹ sau thời gian bảo quản, dù thu hoạch, đóng chai cẩn thận. Đây không phải lỗi kỹ thuật, mà là dấu hiệu của mật thật – mật vẫn còn giữ trọn năng lượng tự nhiên từ rừng.

Tại sao chọn mật ong rừng VIVUBEE?

VIVUBEE tự tin là nơi cung cấp mật ong rừng tự nhiên nguyên chất 100%. Mật ong rừng tại VIVUBEE là mật ong đa hoa được lấy từ khu vực rừng Bình Định. Do đó, chất lượng mật được đảm bảo tốt nhất. Tại sao như vậy?

• Mật ong được lấy khu vực rừng già: Khu vực sâu trong rừng già không có các hoạt động canh tác nông lâm nghiệp. Do đó, các loại hóa chất độc hại là không có. Ong đi lấy hoa từ mẹ thiên nhiên cho ra những giọt mật tự nhiên và an toàn nhất.
• Mật ong rừng lấy trực tiếp không qua trung gian: VIVUBEE lấy mật trực tiếp từ những người Đồng bào thiểu số, không qua trung gian nên giá mật được đảm bảo thấp nhất cho mọi người.
• Cam kết bán mật từ TÂM, đảm bảo sức khỏe người dùng: VIVUBEE cam kết nói KHÔNG với mật ong kém chất lượng, mật pha chế. Luôn bán mật từ TÂM, đảm bảo cung cấp cho mọi người loại mật thật, nguyên chất và 100% là mật tự nhiên.
• Bảo quản an toàn trong chai thủy tinh: Mật ong rừng được bảo quản trong chai thủy tinh luôn giữ được 100% dưỡng chất. Không có bất kỳ tác dụng hóa học nào gây ảnh hưởng đến sức khỏe người dùng. Nếu bảo quản mật trong can, chai lọ nhựa sẽ dễ dẫn đến các phản ứng với nhựa gây ra các chất độc hại.

Nếu bạn hiểu được điều đó, bạn sẽ không còn lo lắng khi thấy chai mật có chút sủi bọt. Bởi vì mật ong rừng nguyên chất không phải là thứ được “chết” trong chai, mà là một sản phẩm còn sống, còn phản ứng. Điều bạn cần làm chỉ là đặt nó đúng chỗ, để thiên nhiên trong mật được cân bằng. Hy vọng bài viết này đã giải đáp được câu hỏi “tại sao mật ong rừng lại có ga” cho anh chị đang tìm hiểu và mua dùng mật ong rừng tự nhiên.